Hava kaynaklı tozlara veya metalik berilyum dumanına veya onun
oksitlerine, bileşiklerine veya tuzlarına yüksek dozda maruz kalma akut
pneumonitis oluşturabilir. Düşük dozlara maruz kalma sarkoidoza benzeyen sistemik
veya pulmoner granulamatoz reaksiyon oluşturur. İşyerlerinde berilyuma maruz
kalmanın zararlı etkilerinin erken tanınması işçilerin maruz kalacağı
sınırların standartlarının 1940’ların sonlarında belirlenmesine yol açtı. Bu
akut berilyosisin görülmemesi ile sonuçlandı. Berilyum bileşikleri ile nükleer
ve hava araçları endrüstrisinde çalışanlar karşılaşma için yüksek risk
altındadır fakat arasıra kronik berilyosis olguları bildirilir.
Kronik berilyosise hücre aracılıklı immunite neden olur. Karşılaşan
işçilerin %2’sinden azında hastalık gelişir. İmmun yanıtın başlaması için
genetik yatkınlık olması gerektiği görünmektedir. Geçikmiş hipersensitivitenin
görülmesi akciğer, hiler nodlar daha az yaygın olarak dalak karaciğer böbrek
sürrenal ve uzak lenf nodlarında nonkazeifiye granulomların gelişmesine yol
açar. Pulmoner granulomlar ilerleyen fibrozis gösterir ve göğüs filmlerinde
irrügüler ince nodüler dansiteler oluşturur. Hiler adenopati olguların
yarısında görülür.
Kronik berilyosis sıklıkla karşılaşmadan yıllar sonrasına kadar
semptom vermez, Hastada dispne, öksürük kilo kaybı ve artralji semptomları
olur. Bazı olgular stablize olur, bazıları tekrarlayan ataklar gösterir
bazılarıda pulmoner yetmezliğe ilerler. Epdemiyolojik kanıtlar ağır berilyuma maruz
kalmanın akciğer kanserinde artışa neden olduğunu destekler.
Sait Şen Ege
Üni Tıp Fakültesi Patoloji AD
http://www.med.ege.edu.tr/~saitsen/
http://www.med.ege.edu.tr/~pathol/