Boğmaca
Tanım:Bordetella cinsi bakterilerle
oluşan, oldukça bulaşıcı olup solunum yolu silier epiteline seçici bir tropizm
gösteren infeksiyon hastalıgıdır.
Klinik Bulgular: Klasik olarak kataral,
paroksismalve konvalesan dönem olarak üç safha görülür. İnkübasyon periyodu
7-14 gün olup, toplam hastalık süresi 6-10 hafta sürebilir . Kataral dönem,
konjunktival injeksiyon, göz yaşarması ve hafif öksürük, hapşırma ile
karekterize, hafif üst solunum yolu infeksiyonları gibi başlar, gitgide öksürük
artar, ateş yoktur .7-10 gün kadar süren bu dönem sonrası paroksismal döneme
geçer, 2-4 hafta kadar sürer. Nöbetler şeklinde kuru öksürük ve öksürük sonunda
tipik bir iç çekme şeklinde inspirium görülür Kusma ve siyanoz gelişebilir..
Nöbetler soguk, hava degişimi ve yüksek sesle aktive olabilir. Nöbetler dışı
hasta kendini iyi hisseder. Peteşi, subkonjunktival kanama, fasiyal veya göz
kapaklarında ödem görülebilir. Diger muayene bulguları nöbetler arası
normaldir. Konvalesan dönemde öksürük nöbeti ve arası gitgide azalır. 2 hafta-2
ay arası sürebilir. Altı aydan küçük çocuklarda agır seyreder, hipoksi, asfiksi
gelişebilir. Komplikasyonları; otitis media, diger bakterilerle pnömoni,
bronşektazi, atelektazi, santral sinir sistemi disfonksiyonu, subkonjunktival
hemoraji, peteşi, epistaksis, subdural ve spinal epidural hematom, herniler,
amfizem, pnömotoraks, diyafragma rüptürü.
Etiyoloji: Asıl etken Bordetella
pertussis olmakla birlikte B.parapertussis ve B. bronchiseptica da insanlarda
infeksiyona neden olabilir.Son ikisi çok daha hafif hastalık tablosuna neden
olurlar.
Epidemiyoloji: B. pertussis ve parapertussis
sadece insan patojenleri iken, B. bronchiseptica hayvanlarda da hastalık
etkenidir. Pertussis(bogmaca çok bulaşıcıdır. Damlacık infeksiyonu yoluyla kişiden
kişiye bulaşır ve kataral safhası ile paroksismal safhanın ilk 2-3 haftasında
bulaşıcılık devam eder. Dogal infeksiyon sonrası bagışıklık genellikle ömür
boyu iken, aşı ile oluşan bagışıklık 5-10 yıl kadardır. Hastalık en fazla 6
aydan küçük infantlarda görülür. Erişkinlerde vaka sayısı da gitgide
artmaktadır.
Tanı: Klinik bulgular ve kan beyaz
küre sayısının artması, eritrosit sedimantasyon hızında
degişim olmaması tanıyı destekler. Kesin tanı kültür ile mikroorganizmanın
üretilmesi ile konur.Floresan antikor testi ile direkt antijen aranabilir.
Ayırıcı Tanı:Adenovirus, Chlamydia
trachomatis infeksiyonları, kistik fibrozis, yabancı cisim aspirasyonu,
transösefagiyal fistül, gastroösefagiyal reflü ve trakeaya bası yapan kitle.
Tedavi: 6 aydan küçük infantların
hastaneye yatırılarak izlenmesi gerekebilir. Destekleyici tedavi önemlidir.
Gerekirse steroid ve inhale salbutamo ve beta2 adrenerjik agonistlerl
kullanılabilir. Anitmikrobiyal ajanlar yayılımı engellemek açısından önemlidir.
Kataral dönemde klinik seyri engelleyebilir. Erythromycin ve diger makrolidler
birinci seçenektir.Erythromycin en az 2 hafta önerilir.
Trimethoprim-sulfamethoxazole, erişkinlerde florokinolonlar kullanılabilir.
Korunma: Hastanın yakın temaslıları
bagışıklık durumuna bakılmaksızın erythromycin proflaksisi uygulanır(14 gün).
Hasta antibiyotik tedavisinin 5.gününe dek solunum izolasyonu yapılmalıdır.
Temel korunma yolu aşılanmadır. Rutin çocukluk çagı aşıları arasındadır.
Hastalık esnasında yakın çevredekilerin eksik aşıları tamamlanmalıdır.
Kaynak :
Türk İnfeksiyon Web Sitesi (TİNWEB)