Fil
Hastalığı (Filaryazis)
Tanım ve Klinik
Bilgiler : Nemathelmintler’in
larva veya erişkin formlarinin lenfatik sistemde yerleşmeleri sonucu,,
başlangiçta lenfanjit ve lenfadenit, dahasonra distal bölgelerde ödem ve elefantiyazla
karakterize paraziter infeksiyon hastaligidir. Insanda hastalik yapabilen 7 tür
filariyal parazit olsa da bunlardan üçü filaryaz etkeni olarak bilinmektedir.
Bunlar, Wuchereria bancrofti, Brugia malayi ve Brugia timori türleridir.tropik
ve subtropik bölgelerde görülür. Sivrisinegin isirmasindan, kanda
mikrofilaryalarin görülmesine kadar geçen süre 6-12 aydir. Insan vücudunda
erişkin parazitler 5-10 yil, mikrofilaryalar ise 2 yil kadar canliliklarini
sürdürür. Mikrofilaryalar kandan başka karaciger, kas, hidrosel sivisi ve şilöz
idrarda bulunabilir. W.bacrofti, Türkiye’de Alanya, Elazığ, Çubuk ve Samsun’da
görülmüştür. Arakonağı Aedes, Anopheles ve Culex cinsi sivrisinektlerdir.
Lenforetiküler filaryaz başlica 4 klinik formda görülür:Filaryal ateş: orta
derecede ateş, halsizlik, yaygin agrilar görülür. Lenfanjitin deri bulgulari ve
lenfadenit olaya eşlik eder.Asemptomatik mikrofilaremi: hastalarda klinik
belirti yoktur. Spontan olarak iyileşen hastalarin yani sira diger hasta
grubunda ise tekrarlayan lenfanjit ataklari oluşur. Bu hastalarin 1/3’ünde
lenfatik obstrüksiyon gelişir.
Lenfatik obstrüksiyon : tekrarlayan lenfanjitler sonucunda lenfatik
tıkanmaya bağlı olarak sıklıkla alt ekstremiteler ve skrotumda, daha nadir
olarak üst ekstremiteler ve memede elefantiyaz gelişir. Deride kalınlaşma,
hiperkeratoz ile karakterize sert bir ödem vardır. Deri, bakteri, ve yüzeyel
mantar süperinfeksiyonlarına açık hale gelir.
Tropikal pulmoner eozinofil : astma, öksürük ve hafif ateşle karakterize
solunum sistemi bulgularina ek olarak belirgin eozinofili ve çok yüksek serum
IgE düzeyleri ile radyografide infiltrasyonlar mevcuttur.
Tanı Metotları : Gece alınan kan örneklerinde mikrofilaryaların
görülmesi ile tanı koyulur. İdrar ve hidrosel sıvısında etken gösterilebilir.
Elefantiyaz olgularında kanda mikrofilarya saptanamadığından tanı klinik olarak
konur. Pulmoner eozinofili olgularında yüksek antifilaryal antikor ve IgE
düzeyleri ile beraber eozinofili ve dietilkarbamezepine cevap tanıyı destekler.
Lenfödem ve
elefantiyazın erken dönemlerinde tedavi ile hastalık kısmen veya tamamne
iyileşebilir. Kronik infeksiyonda tedvi hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir
fakat hidrosel ve elefantiyazın ilerlemesini etkilemez.
Tedavi : Halen en seçkin ilaç Dietilkarbamezepin(DEC)’dir. 2-3 hafta
süre ile 6mg/kg/gün dozunda üçe bölünerek verilirse kandan mikrofilaryaları
hızla elimine eder. Son zamanlarda etkinliğiaraştırılan İvermectin’in en önemli
avantajı günde tek dozda verilmesidir. Her iki ilacın da erişkin parazitlere
etkinliği yeterli değildir. Uzun süreli DEC tedavisi ile yeni erişkin
parazitlerin oluşmasi engellenebilir.
Kaynak :
Türk İnfeksiyon Web Sitesi (TİNWEB)