Pnömoni
Tanım: Mikrobiyal bir ajanla oluşan
akciger parankim inflamasyonudur. Toplum kökenli pnömoni, bakımevlerinde
pnömoni, nozokomiyal pnömoni, immunkompromize hastada pnömoni ve aspirasyon
pnömonisi başlıgı altında incelenir ve yaklaşım belirlenir. Bunların herbirinde
etken, prognoz ve tanısal yaklaşım farklılık gösterir. Ayrıca akut, subakut ve
kronik olarak sınflandırılabilecegi gibi, tutuluma göre; lober, bronkopnömoni,
intersitisyel pnömoni, veya akciger apsesi ve eşlik eden diger radyolojik
bulgulara göre;hiler LAP, plevral sıvı ve atelektazi olup olmamasına göre de
degerlendirilir. Etkene göre de sınflandırma yapılabilir.
Klinik Bulgular: Ateş, öksürük, dispne, balgam
çıkarma, plörezi. Kronik pnömonide; kilo kaybı, bitkinlik ve gece terlemesi.
Ateş genellikle olan bir bulgudur. Hektik, remittan ve sürekli ateş
görülebilir. Relatif bradikardi; klamidya, mikoplazma,
Legionellainfeksiyonlarında , , tularemi ve viral pnömonilerde olabilir.
Siyanoz, solunum sayısında artış, sternel retraksiyon, burun kanatlarının solunuma
katılması ciddi solunum baskılanmasını gösterir. Pnömokoksik pnömonide herpes
labialis, stafilokokal pnömonide nadiren fronküller, mikoplazma
infeksiyonlarında büllöz myringitis olabilir.Dinleme bulguları çogunlukla
krepitan ral olmakla birlikte seslerde azalma hatta normal olabilir. Bronşiyal
solunum sesleri, perküzyonda azalma, gögüs hareketlerinde asimetri görülebilir.
Terleme, bitkinlik, başagrısı, kuma, miyalji gibi solunum dışı bulgular da
eşlik edebilir.
Etiyoloji: Birçok mikrobiyal ajan etken olabilir.
Yaş, altta yatan hastalıga göre etkenler degişir, hastanede kazanılan pnömonide
etkenler farklıdır. En sık görülen bakteriyel etkenler: Streptococcus
pneumoniae, Haemophilus influenzae, Mycoplasma pneumoniae Staphylococcus
aureus, Enterobacteriaceae üyeleri, anaerob mikst infeksiyonlar; Pseudomonas ve
Legionella türleri, Mycobacterium tuberculosisdir. Viral etkenlerden çocukluk
çagında RSV, Parainfluenza ve influenza A virusları, erişkinlerde İnfluenza A
ve B virusları sıklıkla görülür. Aspirasyon pnömonisinde oral anaerop
mikroorganizmalar, nozokomiyal pnömonide Enterobacteriaceae, Pseudomonas
aeruginosa, Staphylococcus aureus, yaşlılarda gram negatifler, grip sonrası
stafilokokal pnömoni,gençlerde mycoplasma pnömonisi daha sıktır.
Epidemiyoloji: En sık karşılaşılan infeksiyon
hastalıklarından biridir. Ölüm nedenlerinin arasında ilk başlarda yer
almaktadır.Ayaktan tedavi gerektiren hastalarda mortalite % 1-5 iken, hastaneye
yatan, özellikle de yogun bakım gerektiren hastalarda % 25’e ulaşmaktadır. İleri
yaş grubunda (60 yaş ve üstü) olan , altta kronik obstrüktif akciger hastalıgı
olan , diabetes mellitus, böbrek yetmezligi, konjestif kalp yetmezligi, kronik
karaciger hastalıgı olanlarda daha sık oluşmakta ve daha agır seyretmektedir.
Tanı: Pnömonili hastada başlangıç en
temel inceleme balgam mikroskopik inceleme, Gram boyama ve gerekirse
kültür.Legionella pneumophilia ve Pneumocystis carinii için balgamdan direkt
floresan antikor inceleme, Balgam çıkaramayan, ya da Gram boyama ve kültürde
potansiyel patojen için predominant bir mikroorganizma saptanmayan, antibiyotik
tedavsine yanıt alınamayan, ciddi pnömonili hastalarda balgamda Gram negatif
mikroorganizma ya da maya görülen, süper infeksiyon düşünülen hastalarda
bronkoalveolar lavaj ve korunmuş fırça bronkoskopi uygulaması, immün sistemi
baskılanmış kişilerde akciger biyopsisi uygulanabilir. Gerekirse plevral sıvı
inceleme yapılabilir. Hastaneye yatırılan hastalarda kan kültürü alınır.
Akciger grafisi çok önemlidir. Tümör, apse, kitle düşünülen hastalarda
kompüterize tomografi önerilir. CRP infeksiyon tanısında önemlidir.
Laboratuvar Testleri:
Genelde hastaneye yatış endikasyonu düşünülen hastalarda yapılır:
Tam kan sayımı, hastaneye yatış düşünülen ve yatırılanlarda kan gazları:
HIV pozitiflerde CD4/CD8 sayımı,BUN, Kreatinin, Serum Na+, gerekirse torasentez
Etyolojik Tanı: Direkt balgam incelemesi,
balgam kültürü, kan kültürü gerekirse ARB, tbc kültürü,Tedaviye yanıtsız
olgular, atipik presantasyonu olanlar, özel konakta olan infeksiyonlarda;
transtrakeal aspirat, transtorasik igne aspirasyonu, bronkoskopi yapılabilir.
Mikobakteri, klamidya, mikoplazma, fungus ve virüsler için özel testler
gerekirse yapılır.
Etkene yönelik tanı yöntemleri: Legionella kültür, DFA, seroloji, idrarda
antijen
Ayırıcı Tanı: Tüberküloz, tümör, kitle,
kollagen doku hastalıkları, pulmoner emboli, kalp yetmezligi.
Tedavi: Toplum kökenli, nozokomiyal ve
bagışıklıgı baskın hastalarda pnömonilerin herbirinde ayrı yaklaşım gerektirir.
Kaynak :
Türk İnfeksiyon Web Sitesi (TİNWEB)