VİRAL HEPATİTLER

Tanım :  Primer ve sekonder hepatotrop virüslerin yaptığı karaciğer iltihabıdır.

Klinik Bilgiler :

Viral hepatit tip A,B,C,D ve E’nin klinik özellikleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları tablo’da gösterilmiştir. Hastalığın seyri Preikterik dönem, İkterik Dönem olmak üzere iki döneme ayrılabilir.

Göz aklarında sarılık daha sonra cilt ve mukozalarda belirgin hale gelir. Bazen de sarılıkla birlikte bulantı ve kusma, halsizlik, iştahsızlık daha da artar.

Kanda bilirubin gittikçe yükselir. Sarılığın koyulaşması ile birlikte idrar da koyulaşır. Dışkı rengi gittikçe açılır. Ağır hepatitlerde, safranın barsağa akışı bir kaç gün için tamamen durabilir. Dışkı beyazlaşır (akolik gaita) . İdrarda kuvvetli bilirubinüriye karşılık ürobilinojen yoktur. Bu döneme hepatitin “ kolestatik dönemi” denir. 

Karaciğer 2-6 cm büyüyebilir. Palpasyonla ağrılıdır. %20 olguda dalak da ele gelebilir.

Akut hepatitlerde serum transaminaz değerleri (SGPT ve SGOT) genellikle normalin üst sınırının enaz on katı artar. Çoğunlukla SGPT değeri SGOT değerinden daha yüksektir.Direkt ve indirekt bilirübin , alkalen fosfataz, GGT değerleri genellikle yüksektir.

Etyoloji :

 

Primer hepatotrop virüsler

Sekonder hepatotrop

Ekzotik Virüsler

- HAV
- HBV
- HCV
- HDV
- HEV
- HGV?
- TTV?

- EBV
- CMV
- HSV
- Coxsackie-B
- Coxsackie A
- Adenovirüsler
- VZV
- Kızamık Virüsü

- Marburg
- Lassa
- Ebola

 

 

 

 

ÖZELLİKLER

   A

  B

  C

   D

  E

Virüs

HAV

HBV

HCV

HDV

HEV

Aile

Picornavirüs

Hepadnavirüs

Satellite

Flavivirüs

Calicivirüs

Genom

RNA

DNA

RNA

RNA

RNA

İnkubasyon Süresi

15-40 gün

50-180 gün

21-90 gün

15-5 ay

2-9 hafta

Başlangıç

Akut-ani

sinsi

akut

sinsi

akut

ArtritDöküntü

--

++

??

++

--

Bulaşma Yolu
Oral (fekal)
Parenteral
Diğer

Genellikle
Nadiren
Yiyecek veya su
epidemisi

Hayır
Genellikle
Yakın temas
Seksuel yol
perinatal yol

Hayır
Genellikle
Yakın temas
sessuel yol

Hayır
Genellikle
Yakın temas 
seksuel yol

Genellikle
Hayır
Su kaynaklı
epidemiler

Portorlük

-

+

+

+

-

Kronik Hepatit

-

+

+

+

-

Mortalite

%0,1-0,2

%0,5-2.0

%2-20

%1-2

%2Hamile %20

Bağışıklık

+

+

+

+

+

 

 

 

SEROLOJİK TANI

A HEPATİTİ

Anti HAV IgM ve anti HAV IgG pozitiftir. Anti HAV IgM genellikle 6 ayiçinde saptanamayacak düzeye iner. Bununla birlikte bazı olgularda IgM sınıfı antikorların serumda 6-12 ay süre ile varlığını koruduğu gösterilmiştir. Anti-HAV IgG antikorları, semptomların başlangıcından sonra yavaş yavaş yükselir ve muhtemelen hayat boyu kalır ve kalıcı bir bağışıklık sağlarlar.

B HEPATİTİ

HBV ile teması takiben inkübasyon süresinin sonuna doğru daha sarılık belirtileri başlamadan HBsAg’yi serumda saptamak mümkündür. HBeAg, DNA- polimeraz ve HBV-DNA’da kanda saptanabilir. HBsAg akut viral hepatit B olgularında 2-6 ay içinde kaybolur ve bir boşluk döneminden sonra koruyucu anti HBs antikorları belirir. Akut infeksiyon geçiren kişide, HBsAg varlığını altı aydan fazla sürdürür ise, hastalığın kronikleşmesi söz konusudur.

 

MEVCUT MARKERLER 

HBsAg

Anti HBs

Anti HBc Total

Anti HBc IgM

HBeAg

Anti HBe

Açıklama

Bulaşma

+

-

-

-

+/-

-

İnkubayon süresinde veya erken dönem akut HBV İnf.

+++

+

-

+

+

+

-

Akut HBV İnf.

+++

+

-

+

+/-

+/-

-/+

Geç dönem HBV İnf. ve Kronik Taşıyıcı

+

-

-

+

+

-

+

Geçirilmiş HBV İnf. Pencere dönemi

?

-

+

+

-

-

+

HBV infeksiyonunda iyileşmiş BAĞIŞIK 

-

 

 

C HEPATİTİ

Genel olarak 6 aydan uzun süreli ALT yüksekliği ile birlikte anti-HCV pozitifliği kronik hepatit C tanısı için yeterlidir. HCV infeksiyonunda kanda ilk beliren marker HCV-RNA’dır

 

D HEPATİTİ

HDV koinfeksiyonunda, HBsAg pozitifliğinden sonra HDV Ag ve HDV RNA ortaya çıkar. Bu devrede HDV Ag, serumda saptanabilir. Anti HDV total ise Anti HDV IgM’i takiben yükselir.Akut D hepatiti koinfeksiyonunun tanısında anti HDV IgM ve anti HBc IgM pozitifliği yeterlidir. HDV süperinfeksiyonunda ise kanda anti HDV IgM pozitifliği ve anti HbcIgM negatifliği vardır.

E HEPATİTİ 
Anti HEV IgM ve Anti HEV IgG antikorları saptanır.

Tedavi ve Korunma 

Hangi tip olursa olsun, akut viral hepatitlerin özel bir tedavisinin bulunmaması, bu hastalıkta korunma ve profilaksi önlemlerinin alınmasını ön plana çıkarmaktadır.

Korunma Prensipleri

Genel korunma ilkelerini belirlerken viral hepatitleri bulaş yollarına göre iki ana gurupta toplamak mümkündür. Fekal-Oral yolla bulaşan hepatitler (A ve E), parenteral yolla bulaşan hepatitler (B,C,D).

I. A ve E Hepatitlerinden Korunma İlkeleri

A) Genel İlkeler
Bu tip hepatitlerde esas yayılma yolu fekal-oral yol olduğundan, temel korunma prensipleri, su ve besin maddelerinin virüsle bulaşmasının önlenmesine dayanmaktadır.

B) İmmünizasyonla Korunma İlkeleri

1) Pasif İmmünizasyon 
Bu amaçla Hepatitis A için İmmun Serum Globulin (ISG) kullanılır. ISG’nin Hepatitis A için koruyuculuk süresi 4-6 ay kadardır. Hastalığın başlangıcından en az 6 gün önce uygulanabildiğinde koruyucu etki gösterebilir.

a) Temas öncesi immünizasyon
Hastalıktan korunmak amacıyle virüsle karşılaşmadan önce ISG’nin 0,01-0,02 ml/kg. dozunda kullanılması 2-3 ay kadar koruma sağlarken 0,12 ml/kg gibi yüksek dozlarda kullanılması korunma süresini 6 aya kadar uzatabilir.

b) Temas sonrası immünizasyon
ISG’in temastan sonra etkin bir koruma sağlayabilmesi için mümkün olan en kısa zamanda uygulanmalıdır. Temastan iki hafta sonra uygulanacak ISG’nin korunma sağlamıyacağı bilidirilmektedir. 0,02 ml/kg dozunda ISG uygulanması önerilmektedir.

2) Aktif İmmünizasyon
Hepatit A virüsüne karşı aktif bağışıklık sağlamak için bir aşı geliştirilmiştir.
a) Erişkin Dozu : 16 yaşın üzerindekilere uygulanan 1 ml.lik ambalaj
b) Pediatrik Dozu : 1-15 yaş grubundakilere uygulanan 0,5 ml.lik ambalaj

Aşı yalnızca intramüsküler yoldan uygulanır. Erişkinlerde ve çocuklarda aşı deltoid adele içine enjekte edilir. İntravenöz yoldan kesinlikle uygulanmamalıdır. Aşının, immün serum globulinlerle birlikte uygulanması serekonversiyon hızını etkilemez.

Uygulama Şeması : Primer aşılama şeması iki dozdan oluşur. Birinci Doz seçilen bir tarihte, diğer doz ise bir ay sonra uygulanır. Gerekli durumlarda birinci dozdan en az iki hafta sonra ikinci doz uygulanabilir. İkinci dozdan 6 ile 12 nci aylar arasında bir rapel dozu uygulaması ile 10-20 yıllık bir bağışıklık sağlanır.

II. B,C ve D Hepatitlerinden Korunma İlkeleri 

A) Genel İlkeler
Genel korunma prensipleri şu şekilde sıralanabilir.

a) Kan ve kan ürünlerinin kullanımı asgariye indirilmelidir. 

b) Parenteral girişimlerde kullanılan iğne, enjektör vb. gereçlerle, diş hekimlerinin kullandığı araçlar ya tek kullanımlık olmalı ya da sterilize edilmelidir. 

c) Hepatit virüsleri ile infekte kişilerin hemodiyaliz uygulamalarında, her virüs tipi için ayrı diyaliz cihazları kullanılmalıdır.

d) Traş makinası, jilet ve diş fırçası gibi parenteral geçişe neden olabilecek gereçler ortak kullanılmamalıdır.

e) Bu tip hepatit virüslerinin cinsel ilişki ile bulaştığı bilinmektedir. Bu nedenle eşleri hepatitli kişiler ve multipl seks partneri olanlar korunmak için prezervatif kullanmalıdırlar.

B) İmmünizasyonla Korunma İlkeleri

I. Hepatittis B için pasif immünizasyon

1. Temas öncesi immünizasyon : 
Bu amaçla Hiperimmun Serum Globulin (HBIG) kullanılmaktadır. HBIG, HBV infeksiyonuna karşı 4-6 aylık bir koruma sağlamaktadır. Acilen hemodiyalize alınacak hastalara, ani görev nedeniyle HBV bakımından endemik bölgelere gidecek personele 0.06 ml/kg. olarak uygulanabilir.

2. Temas sonrası İmmunizasyon : 
HBsAg içeren kanla kirlenmiş iğne batması durumunda, ya da böyle infeksiyöz materyelin mukozalara teması nedeniyle, ayrıca HBsAg pozitif kişilerle cinsel temasta bulunanlar ile HBsAg pozitif annelerden doğan bebeklere hemen 0.06 ml/kg HBIG uygulanmalıdır. Genel olarak HBIG’nin teması izleyen 7 gün içinde uygulanması önerilmekte ise de mümkün olan en kısa zamanda uygulanması koruyuculuk gücünün artmasına neden olacaktır.

II. Hepatittis B için aktif immünizasyon
Bugün HBV’ne karşı, virüsün saflaştırılmış yüzey antijenini içeren rekombinant DNA hepatit B aşısı geliştirilmiştir.

Hepatit B aşısı infeksiyona yakalanma riski yüksek olan kişilere özellikle önerilmektedir. Bu risk gurupları; 

a) Sağlık personeli : Diş hekimleri, cerrahlar, laboratuvar personeli

b) Hastalar : Hemofili, talasemi, hemodiyaliz ve onkoloji hastaları

c) Bazı kurumlardaki personel : Mahkumlar, zihinsel özürlülerw

d) Cinsel ilişki nedeniyle yüksek risk gurubunda bulunanlar

e) Uyuşturucu ilaç kullanma alışkanlığı olanlar

f) HBV infeksiyonlu hastaların ev halkı

g) HBsAg pozitif taşıyıcı annelerin yeni doğan bebekleri

h) Askerler ve polisler

Primer aşılamada aşı İM olarak üç doz uygulanır. Uygun bir zamanda 1. doz, bir ay sonra 2. doz uygulandıktan sonra 1. dozdan 6 ay sonra rapel doz yapılmak üzere 5-10 yıllık bir koruyuculuk sağlar. Aşı, HBIG ile eşzamanlı olarak uygulanabilir, ancak enjeksiyon yerleri farklı olmalıdır.

Kaynak  :

Türk İnfeksiyon Web Sitesi (TİNWEB)

http://www.infeksiyon.org